Tot spijt van wie het benijdt, de IJzerwake is de grootste politieke manifestatie van België. Wat zich elders aandient als politieke jamboree is een gekunsteld familiefeest met een hoog Bobbejaan Schoepen-gehalte, geen samenkomst van volkse Vlamingen, militanten, jeugdbewegers, studenten en her en der radicale politici. Evenmin te versmaden, de IJzerwake draait op zo’n 250 vrijwilligers die zonder vergoeding (of je zou een broodje en een drankje moeten meerekenen), of kans op een benoeminkje op een kabinet of in een kaas van het regime, het weze een vzw of een administratie of een overheidsbedrijf, zich dagenlang, andere wekenlang, krom werken om hun door proper Vlaanderen miskende bijeenkomst te doen slagen. Nog een kenmerk dat jaar na jaar de verdere professionalisering niet handicapt: hier gaat geen euro aan subsidies rond. Wat gebeurt is betaald tot de laatste cent door vrijwillige bijdragen, sympathisanten, vrije sponsoren.

IJzerwake bestaat tien jaar en is niet afgegleden, zoals de IJzerbedevaart, tot een bijhuis van de Vlaamse politiek en het Vlaamse establishment, wat maakt dat men zich aan de IJzer, omwille van de staatstoelagen, onledig moet houden met gefilosofeer over vrede en verdraagzaamheid, en dat zonder brug naar de politieke werkelijkheid. Wanneer verzet de spreker van dienst, parlementsvoorzitter Jan Peumans, zich onder de toren van Nooit meer Oorlog tegen het lidmaatschap van België, of later Vlaanderen, van de Navo? Bommen op Tripoli, stroken die met de ideologie van de Paxpoort? Uit de Navo hoeft niet, maar dat zou consequent zijn.
De akkers langs de Ieperlee waar IJzerwake het testament van de frontsoldaten van ’14-’18 en de gebroeders Van Raemdonck herdenkt zijn ons vaderland in een mooie editie: zonder lintbebouwing, zonder lelijke villa’s van nieuwe rijken, zonder industrieparken, zonder spoorwegbermen. De enige ontsiering is de hoogspanningslijn. De 5000 bedevaarders staan op zwarte teelaarde, rondom glanst het groen van de hagen, wuift de bomenrij aan de Ieperlee, groeien de maïskolven, schuiven de wolken, schijnt het zilveren zonlicht, zelfs al laat het weerbericht in de nasleep van het drama op Pukkelpop niet na om dagen na mekaar storm, wind, plensbuien te voorspellen. Niets van dat alles, buiten een korte paraplushow voor duizend druppels.

IJzerwake is solidair en opende met diepe stilte voor de doden van die andere grote manifestatie van enkele dagen voordien: het muziekfestival van Kiewit, Hasselt. Deze stilte was geen plichtpleging en werd ontroerd beleefd.

Bij het binnenkomen op de bedevaartweide klonk een rare vraag: “Is u katholiek?” Ja, dat ben ik, en meteen werd door een KVHV’er met pet en militante blik een pamflet met Paternoster overhandigd. Ook dat is IJzerwake. Vernieuwing is er één element, verdraagzaamheid voor tradities eveneens. Waar heb je nog vijf priesters rond één eucharistietafel? Waar zingt een kloek gelegenheidskoor kerkliederen onder grote luchten op een zomerse zondagmorgen? IJzerwake is geen dépendance van het katholieke Vlaanderen, daarvoor is de samenstelling van de deelnemers, en de algemene vergadering, te divers, echter respect voor de eigen afkomst dwingt iedereen, ook de lauwen en de heidenen, tot eerbied voor het rituele geprevel.

Voorzitter van IJzerwake Wim De Wit was op dreef. Zijn politieke analyse liet geen spaander heel van de strategie di Rupo en van de weifelmoedige Vlaamse politici die tegen beter weten in gehoorzaam hokken rond de PS-nota, en de Franstalige eisenbundel. De Vlaamse onafhankelijkheid werd door De Wit in een breder internationaal verband geplaatst. Hij sprak over de volgende 12 dagen, de volgende 12 weken en de volgende 12 jaar en op die middellange termijn is economisch-politieke samenwerking met Nederland noodzakelijk plus, met de dagelijkse discussie over ja euro, neen euro, een alliantie van Vlaanderen met Nederland, Duitsland en de noordelijke landen in een neuro-zone; een zone van EU-landen die netjes op hun begrotingen letten, hard werken, innoveren en overleven. Aldus de officiële programmatoespraak van de voorzitter. De republikein De Wit liet eveneens zijn antiroyalistische lier jubelen. De IJzerwake 2011 was ook in andere teksten en liederen geen hooglied voor het geslacht Saksen-Coburg. De akkers van Steenstrate hebben niet de allure van De Munt waar ooit De Stomme van Portici een revolutie heeft ingezet, maar dat de opstand en het republikanisme er goed aarden is voelbaar als je zit op rij tien tussen de massa.

Johan Sanctorum, gastspreker, was zijn allerbeste zichzelve. Inhoudelijk sterk en lichtvoetig in dictie, humor en voorkomen. Voor Sanctorum mag het onafhankelijke Vlaanderen geen kleiner verkleed België worden. Geen pseudo-België op de helft van het vroegere grondgebied met verstikkende koningen, prinsen en lakeien; met particraten en ambtenaren die dikke lagen wetten afscheiden; met democratie die dat alleen is in naam en zogenaamd krenkend onpolitiek correcte ideeën, met gespecialiseerde staatsagentschappen en banvloeken, uitsnijdt als afval. Stevig applaus was de beloning voor de heldere, rebelse, visionaire woorden van Wim De Wit en Johan Sanctorum. Wie er niet was, en zich moet verlaten op de krantenverslagen, weet niet wat hij miste. Herkansing in 2012 en verder.

Frans Crols

Zondag 25 augustus 2019: 18de IJzerwake